Loading...

Nạn “buôn thần bán thánh” đang đẩy văn hóa xuống dốc

Thảo luận trong 'Tản mạn đôi dòng ….' bắt đầu bởi 7 Tuyen, 5/3/18.

  1. 7 Tuyen

    7 Tuyen Thành viên

    Tham gia ngày:
    29/3/14
    Bài viết:
    706
    Đã được thích:
    1,284
    Điểm thành tích:
    93
    Giới tính:
    Nam
    ia s
    “Buôn thần bán thánh nay cũng là một nghề.Họ cạnh tranh khốc liệt dưới vỏ tín ngưỡng.Điều này đang đẩy văn hóa và nhân cách người Việt xuống dốc” - nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nguyễn Hùng Vĩ thẳng thắn nói.
    upload_2018-3-5_13-51-52.png
    Biển người kẹt cứng dâng hương tại phủ Tây Hồ đầu xuân Mậu Tuất. Ảnh: TRẦN VƯƠNG
    Ngay từ mùng 1 Tết Mậu Tuất, tại nhiều tuyến phố của Hà Nội đã ùn tắc, nhất là tại các khu vực gần nơi thờ tự. Ngay trong ngày mùng 6 tháng giêng (ngày đầu tiên công chức, viên chức, người lao động quay trở lại làm việc sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán), lượng người đến lễ ở phủ Tây Hồ, chùa Bái Đính, chùa Hương... nườm nượp, dòng người chen chân trẩy hội, xì xụp khấn vái. Từ nay đến hết tháng giêng, sẽ còn hàng trăm lễ hội được tổ chức.
    Theo thống kê chưa đầy đủ của ngành văn hóa, hiện cả nước có gần 8.000 lễ hội lớn, nhỏ trải rộng khắp đất nước trong bốn mùa.Trung bình mỗi ngày người Việt có 22 lễ hội, mỗi giờ có một lễ hội.Đây được xem như “kho báu”, di sản văn hóa cha ông đã để lại cho thế hệ mai sau.Nhưng phải thừa nhận, lễ hội bây giờ ngày càng xô bồ, biến tướng, bởi yếu tố tâm linh đang bị thổi phồng để đánh vào lòng tham của con người. Người ta tin tranh cướp được lộc trong lễ hội sẽ mang lại may mắn, xin được ấn tín sẽ thăng quan tiến chức, thần thánh hóa từ cục đá đến con cá… Có phải người Việt ngày càng mê tín?
    Báo Lao Động có cuộc trao đổi với Nhà nghiên cứu Văn hóa dân gian Nguyễn Hùng Vĩ (Trường Đại học KHXHNV Hà Nội) xung quanh vấn đề này.

    upload_2018-3-5_13-52-49.png
    Nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nguyễn Hùng Vĩ. Ảnh: P.V
    - Mùa lễ hội 2018 vừa mới bắt đầu, hình ảnh đền chùa, nơi thờ tự “thất thủ” bởi lượng người đến thăm viếng đầu xuân quá đông được đăng tải trên nhiều phương tiện truyền thông. Nhiều năm đi điền dã và nghiên cứu về lễ hội dân gian, ông thấy hiện tượng người người đi lễ, dự hội như vậy là đáng lo hay mừng?
    - Nhiều lý do để người ta đến lễ hội đông: Giao thông thuận tiện, truyền thông phủ sóng, hòa bình đã lâu, kinh tế phát triển, người cầu mong thịnh vượng nhiều và mê tín lan tỏa. Cứ đi bộ, hay đường sá như xưa, thì ít người đến, loanh quanh chỉ biết đến hội làng mình.
    Bây giờ lễ hội quá tải là tất nhiên, vì sự thuận lợi gấp 40 lần ngày xưa. Người đến dự hội đông hơn, xưa 1.000 nay lên đến 40.000 người mà không gian, thời gian vẫn vậy. Điều này tất yếu dẫn đến cảnh chen chúc. Rồi có trường hợp bỏ cả việc công sở để đi lễ. Tôi nghĩ nếu ai đi lễ hội mà ảnh hưởng trực tiếp thu nhập thì họ chả đi đâu.
    Cảnh người người đi lễ khiến tôi vừa mừng lại vừa lo. Mừng là dân vui đi hội, chứng tỏ xã hội an bình. Còn lo mê tín quá đáng làm hỏng cái phong khí lành mạnh đi, làm cái xấu tăng trưởng.

    - Những lễ hội ở miền Bắc vài năm nay thường xuất hiện cảnh bát nháo, xô bồ, tranh, cướp. Tham dự và nghiên cứu nhiều lễ hội ở các vùng miền, theo ông nguyên nhân được đưa ra là gì?
    - Nói thẳng ra, hiện tượng lộn xộn, tiêu cực xảy ra ở một số lễ hội lớn quanh thành thị và ở Bắc Bộ là chính. Nguyên nhân có nhiều: Đông người thì phức tạp, tổ chức không tốt thì lộn xộn, hành động hội không chọn lọc tạo môi trường bạo lực. Người đi hội mê tín và tham lam trở nên hóa cuồng, rượu bia xả láng thì khó điều chỉnh hành vi, luật pháp (các quy định) bất tuân thì loạn đả...
    - Vào mỗi mùa lễ hội cũng xảy ra một thực tế cho thấy, chỗ này sẽ trở thành biển người vì những lời truyền rằng chỗ ấy linh thiêng, xin gì được nấy, có khả năng hóa giải vận hạn trong năm. Trong khi nhiều di tích lại thưa vắng, hương tàn khói lạnh.Bức tranh thường xảy ra vào các mùa lễ hội này nói lên điều gì, thưa ông?
    - Tôi không cho đó là “bức tranh thường xảy ra”. Nhiều lễ hội rất tốt, nhưng không thu hút truyền thông, ít người dân tham gia. Trong một lễ hội cũng nhiều điều tốt, nhưng cái xấu thường gây chú ý hơn, được đưa lên ồ ạt và chiếm lĩnh không gian mạng.
    Việc thổi phồng vào lễ hội những yếu tố tâm linh là một biểu hiện của việc dùng lễ hội để kinh doanh. Việc này không những góp phần làm nên sự lộn xộn mà còn vi phạm quy định lễ hội của Bộ VHTTDL... Nhưng nhiều khi vì tiền người ta bất chấp.Buôn thần bán thánh nay cũng đã là một nghề.Họ cạnh tranh khốc liệt dưới vỏ tín ngưỡng.Sự việc trên đang đẩy văn hóa và nhân cách người Việt xuống dốc không phanh.Điều này rất đáng lo.

    - Đúng là người tổ chức làm không tốt khiến lễ hội lộn xộn, lợi dụng để kinh doanh khiến lễ hội biến tướng, nhưng nhiều người Việt đang có niềm tin vào thánh thần.Họ thần thánh hóa từ hòn đá tới con cá như chuyện người dân xì xụp khấn vái một con cá chép nổi lên ở mặt kênh tại Nghệ An. Theo ông, điều này có dừng lại ở việc thực hành tín ngưỡng văn hóa hay đã trở nên cuồng tín?
    - Chuyện con cá chép là chuyện nhỏ, chưa hệ lụy gì đến cộng đồng. Nhưng đó cũng là ví dụ cho thấy tệ mê tín đang rất phổ biến. Nguyên do là xã hội bất trắc trong làm ăn, dân trí chưa phát triển, con người không có sự tin tưởng lẫn nhau.
    Sau này ngồi lại kể chuyện, người ta sẽ cười vui vì mình đi thắp hương một con cá chép. Nhưng điều đáng nói là mê tín sẽ hạ thấp danh giá của cả một dân tộc. Sự mê tín đang lan tỏa và không từ một ai.

    - Trong bối cảnh này, liệu có biện pháp nào để tín ngưỡng văn hóa, lễ hội vẫn được gìn giữ mà giảm bớt tình trạng người dân tin vào tâm linh một cách mê muội?
    - “Nghĩa” của lễ hội nằm ở những giá trị chân - thiện - mỹ truyền đời của nó.Ngoài một số lễ nghi tương đối bảo lưu, còn nó vận động bất tận trong lịch sử.Đúng nghĩa là vừa thấu hiểu, vừa bảo tồn, vừa phát huy vừa quảng bá tốt lễ hội.Để làm điều này, đầu tiên cần một thiết chế văn hóa đúng đắn.Đừng thổi phồng vào đó những yếu tố tâm linh, không có thực. Nhờ thiết chế đó mà những người nghiên cứu, hoạt động, tổ chức, kiểm tra, truyền thông... hết mình trong chức trách và tình cảm, thì lễ hội sẽ đi vào hướng chân - thiện - mỹ và đóng góp cho thế giới bản sắc riêng, thỏa mãn nhu cầu hưởng thụ tinh thần của nhân dân.
    - Xin cảm ơn ông đã chia sẻ!
    Ông Bùi Hoài Sơn - Viện trưởng Viện Văn hóa Nghệ thuật Quốc gia Việt Nam: Cần hoàn thiện thể chế - chính sách để bài trừ mê tín, dị đoan
    Sự phát triển của tín ngưỡng, ở mặt tích cực, đáp ứng nhu cầu tâm linh của người dân.Tuy nhiên, ở mặt tiêu cực, đây cũng là môi trường sản sinh ra các hiện tượng mê tín dị đoan.
    Ví dụ các hiện tượng như “cá thần”, đá nổi, ngày thần tài, đốt vàng mã tràn lan... là nguyên nhân gây ra sự bất ổn trong đời sống kinh tế - xã hội, dù hiện tượng này không phải là mới.
    Một số giải pháp cũng được Bộ VHTTDL thống nhất như cần có sự thống nhất trong cách xác định rõ ràng thế nào là mê tín dị đoan, ở mức độ nào là tín ngưỡng và ở mức độ nào sẽ trở thành mê tín dị đoan. Những quan niệm không rạch ròi sẽ khiến cho công tác thanh tra, quản lý của ngành văn hóa khó thực thi được nhiệm vụ.
    Nếu chỉ nhìn các hiện tượng mê tín dị đoan như một hiện tượng văn hóa đơn thuần và giao phó toàn bộ công việc quản lý lễ hội cho ngành văn hóa thì các công cụ quản lý sẽ không đủ mạnh để có thể phát huy những mặt tích cực, hạn chế những mặt tiêu cực. Chính vì vậy, cần bài trừ mê tín dị đoan bằng cách hoàn thiện các thể chế luật pháp - chính sách.
    Việc thực thi các văn bản chỉ có hiệu quả nếu có sự phối hợp đồng bộ giữa các cấp, các ngành và các địa phương.Như chúng ta đã từng thấy, các quy định xử phạt như sản xuất và đốt vàng mã, xóc thẻ… vẫn xảy ra thường xuyên ở các lễ hội nhưng hầu như ít chịu sự xử phạt từ các cơ quan chức năng.

    Theo Đặng Chung
    Báo Lao động
    http://dantri.com.vn/dien-dan/nan-b...g-day-van-hoa-xuong-doc-20180226134336753.htm
     
    TRUNGQUANG, Huu Hanh and Kiều Nhan like this.
  2. TRUNGQUANG

    TRUNGQUANG Thành viên

    Tham gia ngày:
    18/7/13
    Bài viết:
    546
    Đã được thích:
    1,700
    Điểm thành tích:
    93
    Giới tính:
    Nam
    Xã hội làm 'nô lệ' cho thánh thần và dấu hiệu 'mạt vận' của văn hoá

    Thứ tư , 24/02/2016 07:58 AM GMT+7


    (VTC News) - Cả một xã hội khấn vái, ước ao, một xã hội biến mình thành nô lệ của hương khói và thánh thần là con đường tắt dẫn văn hóa đến ngày "mạt".

    Một xã hội khói hương

    Nói ra thì bảo báng bổ, nhưng cứ thử nhìn mà xem, tháng Giêng năm nào, người ta cũng thấy rõ ràng nhất, đầy đủ nhất cái sự mê tín đến khủng khiếp của người Việt.

    Một xã hội “khói hương”, với hàng chục ngàn, hàng trăm ngàn người chen chân mang vác thủ lợn, gà luộc, vàng mã, đủ thứ lễ lạt cồng kềnh và cầu kỳ khắp các chùa chiền, miếu, phủ; từ nơi xa xôi hẻo lánh đến thị thành nhộn nhịp; từ đầu tuần tới cuối tuần, dai dẳng hết cả tháng Giêng, tháng Hai, có nơi còn vắt sang tháng Ba.

    Đâu đâu cũng thấy những người là người, nghi ngút khói hương, sì sụp khấn vái, cầu ước.

    Xa xôi gì đâu, mới cách đây mấy ngày, dư luận khiếp đảm chứng kiến một cuộc hỗn chiến dã man bằng nắm đấm, gây gộc, hung hăng và máu để cướp cho bằng được quả “phết”, tại Phú Thọ. Vì tương truyền, có quả ấy trong nhà, cả năm sẽ may mắn, ăn nên làm ra, rồi cả …đẻ con trai.

    Tối hôm sau, hàng chục nghìn người xếp hàng dài cả cây số, tràn khắp các con đường, ngay trục giao thông trung tâm của Thủ đô, vái vọng xa tít tắp vào ngôi chùa Phúc Khánh vì đặt niềm tin vào sự linh thiêng của nơi này.

    Cũng đêm đó, ở đền Trần Nam Định, hơn vạn người chen lấn, giẫm đạp, nhảy bổ lên cả lư đồng, bàn thờ để cướp bằng được một chút lộc mang về nhà. Lộc ấy, dù được cướp theo cách báng bổ nhất, cũng được nâng niu như thứ bùa hộ mệnh cho lòng tin mãnh liệt vào đường công danh, thăng quan tiến chức.

    Rồi các phủ, các đền, chùa, miếu mạo…cứ sau Tết là tấp nập người ra kẻ vào, khổ sở chen lấn, sớ cầu xin nào cũng dài dằng dặc ti tỉ ước mong.

    Thôi thì, cầu mong những điều may mắn, tốt đẹp, an vui trong ngày đầu xuân năm mới vốn là truyền thống tốt đẹp của người Việt bao đời. Những địa danh tâm linh ấy, cũng được dựng lên từ ý nghĩa văn hóa và lịch sử đầy nhân văn của cha ông.

    Nhưng thử hỏi, bao nhiêu người trong số các khách thập phương xa gần kia, mang cái tâm hướng thiện và cầu bình an thực sự đến với những nơi linh thiêng. Hay nhiều hơn thế, những kẻ đang hùng hổ cướp lộc và len lén mua khói bán nhang, mua thần bán thánh đến cầu khấn những điều biểu lộ sự tham lam vô độ của lòng người.

    Mùi của khói hương là mùi của bình an, của tĩnh tại, của thời khắc thiêng liêng, của ước vọng tốt đẹp và hướng thiện. Thứ mùi ấy, nhất định không thể tồn tại giữa xô bồ và toan tính.

    Từ bao giờ, niềm tin của con người được “gá” vào thánh thần chứ không phải giữa con người với con người, giữa con người với ngay chính xã hội mà chúng ta đang sống, đang tồn tại hiển nhiên như vậy?

    Cả một xã hội khấn vái, ước ao, một xã hội biến mình thành nô lệ của hương khói và thánh thần.

    Dấu hiệu “mạt vận” của văn hóa

    Văn hóa, chắc rồi cũng đến hồi “mạt vận”, khó mà ngóc đầu lên được, khi thay vì ngẩng cao đầu mà dũng khí, thì cả biển người lại sống bằng quỳ lạy dập đầu và đi “xin” giàu có, vinh hiển, con cái, công danh sự nghiệp… từ các vị thánh thần. Quỳ lạy xong nhảy bổ lên đầu người khác, lên cả bàn thờ để cướp hương hoa vàng lộc, “mạt” ở đấy chứ đâu.

    Không “mạt vận” sao được, khi sự mê tín cực đoan đã đẩy con người vào sự ngu muội và làm trỗi dậy tính dã man nhất, ác độc nhất, hình thành cả một thế hệ hung bạo.

    Vung gậy đánh gục cái người đang là anh, em, chú, bác gần gũi đó để mang bằng được cái may, cái lộc về nhà là cầu an hay là biểu hiện của sự phi nhân tính đến lạnh sống lưng?

    Rồi từ sự hung hăng bạo ngược được “tôi rèn” ở nơi làng xã ấy, sẽ chẳng còn lạ khi người ta ra ngoài kia, lạnh lùng chém chết cả một gia đình vì mấy đồng bạc lẻ, xuống tay đâm chết một mạng người ngay trên bàn nhậu dễ dàng đến kinh sợ.

    Xã hội khói hương dẫn văn hóa đi tắt đến ngày “mạt”, ngắn ngủi lắm.

    An Yên
     
    7 Tuyen thích bài này.

Chia sẻ trang này